In zijn roman ‘1984’ beschreef George Orwell een dictatoriale eenpartijstaat, die  iedere burger van het land voortdurend in de gaten hield met behulp van camera’s. De leider van deze partij werd Big Brother genoemd, had altijd gelijk en nam nooit verkeerde beslissingen. De leus: “big brother is watching you” is dan ook afkomstig uit deze roman. De roman was een waarschuwing voor totalitaire regimes, zoals nazi-Duitsland en de communistische Sovjet Unie.

Het moeten leven in een land waar alles continu in de gaten wordt gehouden is een angstige gedachte. De uitwerking van de Wet op de inlichtingen– en veiligheidsdiensten, ook wel de aftapwet genoemd, begint enigszins gelijkenissen te vertonen met de roman van Orwell. Met behulp van genoemde wet kunnen onze inlichtingendiensten op grote schaal voor een periode van drie jaar data opslaan en analyseren ten behoeve van de bescherming van de democratische rechtsstaat . Tevens kunnen de inlichtingendiensten naast het hacken van  de systemen van een verdachte ook de systemen van kennissen van verdachten hacken. Met andere woorden: ook de data van onschuldige burgers kan in de gaten worden gehouden. Een waarborg is dat er, voordat er gebruik wordt gemaakt van deze bevoegdheden, toestemming  dient te worden verleend door de minister. Ook wordt er toezicht gehouden door de Commissie van Toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

De minister vond aanpassing van de huidige wetgeving noodzakelijk aangezien deze niet goed meer zou aansluiten op de huidige technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Voorbeelden van deze ontwikkelingen zijn de opkomst en mondiale verspreiding van digitale technologie en het internet,  toenemende terroristische dreigingen en cyberaanvallen. Om de democratische rechtstaat beter te kunnen beschermen dienen de bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten  volgens de minister verder te  worden gemoderniseerd.

Er is veel kritiek op de nieuwe aftapwet en de mensenrechtenorganisatie The Public Interest Litigation Project heeft al juridische stappen aangekondigd tegen de Nederlandse Staat (Big Brother). De rechter zal in een toekomstige rechtszaak een afweging moeten maken tussen het recht op privacy en het belang om de democratische rechtstaat te beschermen.  Wij wachten in spanning af.

Positief punt is dat de aftapwet vermoedelijk pas op 1 januari 2018 in werking treedt. Wij hebben dan ook nog ruim de tijd om de roman van George Orwell te lezen en te lezen over hoe het is om geen enkele vorm van privacy te hebben!

Joost Janssen

Meer weten over de aftapwet, of andere privacy gerelateerde vraagstukken, neem contact op met Joost.

www.cuccibu.nl | joost.janssen@cuccibu.nl | +31 (0) 85 303 29 84